“Kapag Nalaman Mo” A book review

20190918_124915 (2)

BOOK REVIEW: “KAPAG NALAMAN MO” Mga tula nina Allan Paul Catena at Paul Rico De Lara (2019), ESBN:978-621-96045-5-0
KAHIT NOONG AKO’Y NASA KOLEHIYO, nais ko na magsulat ng tula (poem) – sa wikang Filipino at hindi sa Ingles. Sa kalaunan, natuto na rin akong magsulat ng tula sa wikang banyaga bagamat mabibilang lang ang mga ito.
Ano ang tula o panulaan (poetry)? Ito ay isang uri ng panitikan at sining na sinusulat ng may-akda sa iba’t-ibang estilo o anyo na gamit ang wikang sarili. Maraming uri ng tula at kadalasan ang “awit” o “kanta” ay maaaring natin ihanay sa isang tula na nilapatan ng himig (tune or melody). Ang mga tula ay may estilo sa paggamit at pagbigkas (tunog) ng mga dulong salita. Ang nakasanayan ko na estilo sa paggawa ng tula ay gumamit ng parehong bilang ng pantig (syllable) at tunog ng mga dulong salita.
Isa sa mga kaibigan ko sa propesyon ng pagtuturo sa unibersidad, ay kamakailan lamang ay naglunsad ng pangalawang aklat ng mga tula. Kasama ang kanyang kaibigan, ang aklat, “Kapag Nalaman Mo” ay naglalaman ng 73 na pahina at mga pahinang ito ay binubuo rin ng 62 na tula. Sa aking masusing pagtatasa, lahat ng mga tula ay naisulat sa malayang taludtod (free verse). Kasama rin sa mga pahinang ito ay “Panimula” o pagpapakilala sa mga may-akda na isinulat ni G. Gerome Nicolas dela Pena. Ang mga sumusunod ay aking opinyon o ideya tungkol sa aklat, at bakit nahikayat akong bumili ng sipi.
Gusto ko talagang gumawa ng “blog post” para ipagdiwang ang Buwan ng Wika sa Pilipinas na ito ay tuwing buwan ng Agosto. Lumipas lang ang buwan ng Agosto, at ngayon lamang ako nagkaroon ng oras at panahon para gawin ang “book review” or pagsusuri sa bagong libro nina Catena at De Lara. Napag-alaman ko sa aking kaibigan (Catena) sa pamamagitan ng kanyang FB account, nailunsad ang kanyang aklat sa “International Book Fair” na ginanap noong nakalipas na linggo. Agad akong nagmensahe sa kanya na bibili ako ng isang kopya ng aklat. At hindi naman ako nabigo dahil nakuha ko ang sipi at bilang isang tagahanga (fan) ng panulaan, binigyan ko ng oras para basahin ang mga laman nito.
Maganda ang takip (cover) ng libro at ang laki (sukat) nito ay tama lang na hawakan ng dalawang kamay. Manipis rin ang aklat kaya ito’y magaan na dalhin ng isang kamay lamang. Sa aking palagay, ang titulo ng aklat, Kapag Nalaman Mo, Mga Tuloa na ang “alam” sa salita ng Nalaman ay may kinulayan ng pula at may larawan ng ibon (wood pecker) sa ibaba ay nagbibigay sa mambabasa ng pala-isipan! Hindi ko rin matanto kung ano ang kahulugan ng mga ito.
Madalas sabihin natin o naririnig natin sa iba, “don’t judge the book by its cover!” Hindi ko sinasabi na taliwas sa aking unang sinabi na maganda ang takip ng aklat at iisipin ninyo na hindi maganda ang mga nilalaman ng aklat. Kadalasan sa aking “book review”, ang nagiging batayan ko sa isang magandang aklat ay kung ito ba’y may mapupulot akong aral o nagbigay ba ito ng kasiyahan habang binabasa ang bawat pahina ng aklat. Dapat “tapat” ako sa pagsuri ng aklat – hindi lamang hikayatin ang iba ring mambabasa na bumili at basahin rin ang nasabing aklat. Anu-ano ang mga hinahanap ko sa aklat, hindi lamang magbigay galak o saya at aral sa akin? Una, kilala ko ang may-akda o may nabasa na akong inailimbag na ng may-akda. Dapat ang tema ng aklat ay gusto ko rin. Tulad ng librong ito, hilig ko magbasa at gumawa ng tula. At siyempre, kilala ko rin ang isa sa mga may-akda. Pangalawa, dapat maganda ang “lay-out” at disenyo na kaaya-ayang pagmasdan ng ating mga mata at malinaw na basahin ang mga titik nito. Pangatlo, may mga mahahalagang aral na makukuha sa aklat at maghikayat rin na magsulat ang mambabasa. At sa huli, dapat kayang bilhin o mura ang aklat.
Sa unang buklat ko ng aklat, hindi ako nasiyahan sa sukat o laki ng mga litra. Gamit ko na ang aking mga salamin, ngunit nahihirapan pa rin akong basahin ang bawat linya ng mga tula. At dahil dito, nawawala ang aking sigla para namnamin ang bawat salita ng mga tula. Hindi po naghihikayat sa mga taong tulad ko o sa mga matatanda na hindi na 20/20 ang paningin at basahin ang mga ito. Kahit ganun pa man, sinikap kong basahin lahat ng mga tula – maiiksi at mahahaba. Napansin ko na lahat ng isinulat ng aking kaibigan na si Allan Catena, ay mga pawang maiiksi. Ito ay taliwas sa mga tula niyang naibahagi sa kanyang FB account. Sa sarili kong pakiramdam, “bitin” ako sa mga tulang ito! Maganda ang tema na ginamit ni Allan subalit, hindi ako sanay na magbasa ng “free verse” – maiiksi lamang at hindi lubos na naiibigay ang tamang mensahe at damdamin. Sa kabilang dako, ang isa pang may-akda na si Paul Rico de Lara, lahat ng kanyang mga tula ay mahahaba, taliwas sa gawa ni Allan. Ang paggamit ng “free verse” o malayang talata ay maganda dahil nabibigyan mo ng buong kuwento ang tula. At dahil sa pamamaraang ito, masasabi ko na isang maiksing salaysay lamang at hindi “tula” ang mga nabasa ko! Hindi ako nasiyahan sa pagbabasa nito, dahil nasanay ako sa mga tulang may bilang at may tugma (ng tinig) ang mga dulong salita, maganda ito bigkasin ng malakas at kaaya-ayang makinggan o marinig.
Para maging masigla o epiktibo ang pagbabasa ng mga tula/panulaan, sa aking palagay, ang bawat pahina ay may mga guhit (graphics or sketch) o larawan na may kaugnaysan sa tema ng tula. Sa pamamaraang ito, ang mambabasa ay magkakaroon rin ng magandang imahinasyon ayon sa kanyang pagmuni-muni sa nabasang tula. Ang mga larawan ay isa ring pamamaraan para magkaroon ng “interes” o pumukaw sa mga damdamin ng mambabasa.
Napag-alaman ko rin na ang paglimbag ng aklat ay hindi sa “commercial” na pamamaraan. Ang sipi ng aklat ay hindi mabibili sa mga tindahan tulad ng National Bookstore at Fullybooked. “Indie publication” ang ginamit ng mga akda. Sa halagang Php275, at sa dami ng pahina ng aklat, sa aking palagay, ito’y mahal. Marami na akong nabasa na pareho ang tema at mas marami pa ang mga pahina ng libro, at mga kilalang manunulat, ganito rin ang bentahan. Para mapaganda ang susunod na paglimbag (second edition), gumamit ng malalaking “teksto” at gamitin ang mga pahina ng lubusan, kasama ang mga “graphics” o larawan para maging kaaya-aya sa pambabasa. At sa huli, sa kabila ng lahat ng aking mga “puna,” ang aklat ni Allan Paul at Paul Rico ay nagbigay ng “motivation” at “inspiration”na ako’y magsulat muli at gumawa rin ng aklat – tipunin ang mga dati kong mga tula at ilathala sa tamang platform – “online or print”! Maraming salamat Allan at Paul!

~ by reymos on September 18, 2019.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: